MATEMATİĞİN ve ASTRONOMİNİN BABASI İZNİKLİ  HİPPARKHOS veya NİKAİALI HİPPARKHOS

0
MATEMATİĞİN ve ASTRONOMİNİN BABASI İZNİKLİ  HİPPARKHOS veya NİKAİALI HİPPARKHOS
Hipparkhos, Nicaea’da  doğdu. Kesin tarihi bilinmemekle birlikte, doğum tarihi ( MÖ 190). Hipparkhos MÖ 127’den sonra bir süre yaşamış olmalı, çünkü o yıla ait gözlemlerini analiz etmiş ve yayınlamıştır.  Daha sonraki yaşamının çoğunu geçirdiği anlaşılan Rodos adasında öldüğüne inanılmaktadır.
     Derler ki, Hipparkhos bir gece İznik’in o gölü üzerinde oluşan güzellikten kendini sıyırıp güzelliğin gerçek kaynağına bakarken sabit bir yıldız keşfetmiş. Bundan sonra da ömrünün sonuna kadar yıldız kataloğu hazırlamış. Hem de o zaman böyle bir işi yapmak dince yasaklanmış olmasına rağmen.
İkinci ve üçüncü yüzyıllarda Bithynia’da onuruna, adını taşıyan ve onu bir küre ile gösteren sikkeler basılmıştır. Hipparkhos’un doğrudan çalışmasının küçük bir kısmı günümüze kadar kaldı.
Hipparkhos, güneş merkezli bir sistemi hesaplayan ilk kişiler arasındaydı. Aristoteles’in fikirleri tarafından desteklendi. Kopernik gün merkezciliği tartışmanın gidişatını değiştirene kadar yaklaşık 2000 yıl boyunca hakim kaldı.
İlk trigonometrik tablo, görünüşe göre, günümüzde “trigonometrinin babası” olarak bilinen Hipparkhos tarafından derlenmiştir. Trigonometriyi geliştirerek trigonometrik tablolar oluşturmuştur. Güneş ve ay teorileri ile güneş tutulmalarını tahmin etmek için güvenilir bir yöntem geliştiren ilk kişidir. Hipparkhos, Ay ve Güneş’in yörüngelerinin eksantrikliğini hesaplarken ihtiyaç duyduğu bir trigonometrik tabloya sahip olduğu bilinen ilk matematikçi olarak da kabul edildi. Türkçe kaynaklarda daireyi 360 eşit parçaya bölmesinin nedeni kendisinin işlem kolaylığı sağlaması açısından işlerine 360 sayısını layık görmesidir. Bu seçiminden ve sistemli çalışmalarından dolayı kendisi trigonometrinin kurucusu olarak bilinir. Hipparkhos,[ daha çok yıldızlara ilişkin gözlemleriyle tanındı. Çıplak gözle görülebilen yıldızları parlaklıklarına göre sınıflandırdı. Ayın ve Güneş’in uzaklıklarını bulmaya yönelik çalışmalar da yapan Hipparkhos, matematiğin bir dalı olan trigonometriyi bulmasının yanında yeryüzündeki her noktanın yerini enlem-boylam dereceleriyle belirtme yöntemini ilk uygulayan kişi oldu. En çok da ekinoksların devinimini tesadüfen keşfetmesiyle ünlüdür.
Hipparkhos, antik çağın en büyük astronomik gözlemcisi ve bazıları tarafından antik çağın en büyük genel astronomu olarak kabul edilir. Güneş ve Ay’ın hareketi için nicel ve doğru modelleri hayatta uygulayan ilk kişiydi.
Dünya’nın hareketinin keşfi ve ölçümü, batı dünyasının ilk kapsamlı yıldız kataloğunun derlenmesi ve muhtemelen usturlabın icadı ona aittir. Yıldız kataloglarının çoğunun yaratılması sırasında kullandığı çemberli kürenin (ekinoksları ve gün dönümü tarihlerini gösteren bir astronomik alet) icadı yer alıyor. Bu nedenle Hipparkhos “astronominin babası” olarak da anılır, Hipparkhos ayrıca Ay’ın hareketlerini de inceledi.
Hipparkhos, diyoptri ile Güneş ve Ay’ın görünen çaplarını ölçtü. Kendinden önceki ve sonrakiler gibi, Ay’ın boyutunun (eksantrik) yörüngesinde hareket ettikçe değiştiğini buldu. . Sonuçları şimdiye kadarkilerin en iyisiydi: Ay’ın gerçek ortalama mesafesi, Hipparkhos’un ikinci kitabından kendi sınırları dahilinde, 60.3 Dünya yarıçapıdır.  Hipparkhos’a göre Güneş’in Dünya’nın 1.880 katı, Dünya’nın ise Ay’ın yirmi yedi katı büyüklüğünde olduğunu yazdı; Rodos Adası’ndaki gözlem evinden gökcisimlerini izleyerek 850 yıldızlık bir katalog hazırlamış olan gökbilimcidir. Gözlemlerini de teleskopsuz olarak yapmıştır. en büyük buluşu presesyon olarak bilinir.
    Biz bugün yeryüzünde bir noktayı enlem ve boylam vasıtasıyla belirtiyoruz. Mesela uygulama açısından bu bize kimden kaldı ya da başka bir deyişle bunları ilk kullanan kimdir? Tabii ki de: Hipparkhos.
Hipparkhos’un bize mirası enlem ve boylam kavramları ve bunların dünya üzerinde bir noktayı tarif etmek için kullanılmasıdır. Hipparkhos yaşadığı tarihler arasında, bir ayın süresini günümüzde bilinen ay takvimi süresinden sadece 1 saniye farkla, evet sadece 1 saniye farkla, hesap edebilmiştir. Dünya ile ay arasındaki mesafeyi yüzde 6 yanılma payıyla 400.000 km olarak saptamış kişi. İznikli astronom hemşerimiz.
850 kadar yıldızın konumunu belirleyip haritalandıran bu vesile ile ilk bilim yıldızları haritasını hazırlayan kişidir. Usturlabı da bulmuştur.
Kristof Kolomp  Amerika’yı keşfettiğinde Hipparkhhos’un keşfettiği usturlap vardır. yani Amerika’yı keşif Anadolu topraklarında inovatif çalışmalarla başarılı olmuştur. Kimilerine göre ilkçağın en büyük astronomu yaklaşık 800 yıldızın kataloğunu çıkarmıştır.
     Usturlab ; Antik Çağdan beri gökyüzündeki  gözlemleri yapmak, astronomik hesaplamalar için kullanılan taşına bilinir bir astronomi aletidir.                                                                                                                               Presesyon : Dünya’nın dönme ekseninin Güneş ve Ay’ın çekim etkisiyle uzayda daire şeklinde  bir koni çizerek yaptığı yaklaşık 26.000  yılda tamamlanan yalpalanma hareketidir.                                                            Diyoptri.: gözlük camlarının, lenslerin veya optik merceklerin kırma gücünü (ışığı kırma ve odaklama kapasitesini) ölçen temel birimdir.

Leave A Reply

Your email address will not be published.