Merhaba sevgili okurlar,
Bugün sizlerle sanat hayatına çocuk yaşlarda adım atan, yıllar içerisinde farklı alanlarda kendisini geliştiren ve sesiyle pek çok yapımda iz bırakan bir sanatçının hikâyesini paylaşmak istiyorum. Bazen bir filmi izlerken duyduğumuz bir ses, bazen çocukluğumuzdan hatırladığımız bir animasyon karakteri, bazen de televizyonda karşılaştığımız bir oyuncunun sesi bizi yıllar öncesine götürebiliyor. O seslerin arkasında kimlerin bulunduğunu her zaman merak etmiyoruz. Oysa ekranın arkasında, mikrofonun başında ve stüdyoların içinde büyük bir emek var.
Ben de sanatçıların kariyerlerini incelerken yalnızca tanınan projelerine değil, o noktaya nasıl geldiklerine, hangi yollardan geçtiklerine ve yıllar içerisinde neler ortaya koyduklarına bakmayı seviyorum. Çünkü bir sanatçıyı gerçekten tanımak, yalnızca yaptığı işleri sıralamakla mümkün olmuyor. Onun mesleğe nasıl başladığını, kendisini nasıl geliştirdiğini ve sanat hayatı boyunca neler öğrendiğini de anlamak gerekiyor.
Bu kez rotamızı seslendirme, oyunculuk ve tiyatro dünyasına çeviriyoruz. Konuğumuz, sekiz yaşında TRT’de başlayan sanat yolculuğunu yıllar içerisinde oyunculuk, seslendirme, dublaj yönetmenliği ve eğitmenlikle zenginleştiren Burcu Başaran Yanger. Gelin, kendisinin sanat hayatına biraz daha yakından bakalım.
SEKİZ YAŞINDA BAŞLAYAN BİR SANAT YOLCULUĞU
Burcu Başaran Yanger, 16 Eylül 1972 tarihinde Ankara’da dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini İzmir’de tamamlayan sanatçının hayatındaki önemli dönüm noktalarından biri, henüz sekiz yaşındayken TRT’nin açtığı sınavı kazanması oldu. 1980 yılında gerçekleşen bu sınavla birlikte seslendirme dünyasına ilk adımını attı.
Düşünsenize, henüz çocuk yaşlardasınız ve kendinizi profesyonel bir stüdyonun içerisinde buluyorsunuz. Mikrofon, kayıt odası, metinler ve birbirinden farklı karakterler… Bugün geriye dönüp baktığımızda oldukça uzun bir geçmişten söz ediyoruz. Üstelik bu yolculuk, sanatçının hayatında yalnızca bir çocukluk anısı olarak kalmamış; yıllar boyunca geliştirdiği mesleğinin temelini oluşturmuş.
TRT’deki ilk çalışmalarının ardından 1985-1987 yılları arasında Güle Oynaya programında yer aldı. 1988-1989 yıllarında ise Genç Soluklar isimli müzik programında sunuculuk yaptı. Böylece seslendirme çalışmalarının yanında ekran deneyimi de kazanmaya başladı.
Aslında bu ilk yıllar, Burcu Başaran Yanger’in sanat hayatındaki çeşitliliğin de habercisiydi. Mikrofon karşısında öğrendiklerini televizyon deneyimiyle birleştirirken oyunculuk dünyasına doğru da ilerliyordu.
OYUNCULUK EĞİTİMİ VE TİYATRO YILLARI
Çocuk yaşlarda başlayan sanat yolculuğunu daha sağlam bir eğitimle sürdürmek isteyen Yanger, Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tiyatro Anasanat Dalı Oyunculuk Bölümü’nde eğitim aldı ve 1993 yılında mezun oldu.
Bence bu noktada özellikle üzerinde durulması gereken bir ayrıntı var. Seslendirme sanatçılığı çoğu zaman yalnızca güzel bir sese sahip olmakla ilişkilendiriliyor. Oysa bir karaktere hayat vermek, onun duygularını anlamayı ve oyunculuk tekniğini doğru kullanmayı gerektiriyor. Bir repliğin nasıl söylendiği kadar neden o şekilde söylendiği de önemli.
Yanger’in aldığı oyunculuk eğitimi, yıllar içerisinde farklı karakterleri seslendirirken ve kamera karşısına geçtiğinde kendisine önemli bir altyapı sağladı.
Tiyatro tarafında da boş durmadı. Dormen Tiyatrosu, Pınar Süt Çocuk Tiyatrosu ve Gösteri Sanatları Merkezi gibi topluluklarla çalıştı, çeşitli oyunlarda sahne aldı.
Tiyatronun oyuncuya kattığı deneyim gerçekten başka. Seyircinin karşısında canlı performans sergilemek, her gösteride aynı dikkati göstermek ve karakterin duygusunu o anın içerisinde yaşatmak kolay değil. Bu nedenle tiyatro sahnesinde edinilen deneyimin, mikrofon başındaki oyunculuğa da önemli katkılar sağladığını düşünüyorum.
TELEVİZYON EKRANLARINDAKİ BURCU BAŞARAN YANGER
Burcu Başaran Yanger’i yalnızca seslendirme çalışmalarıyla tanımlamak haksızlık olur. Çünkü sanatçının televizyon oyunculuğu geçmişinde de dikkat çeken yapımlar bulunuyor.
Çiçek Taksi, Yasemince, Unutabilsem, Reyting Hamdi, Dadı, Tatlı Hayat, Gülpare ve Annem gibi yapımlar, oyunculuk kariyerinde yer alan çalışmalar arasında.
Özellikle Dadı dizisinde canlandırdığı Serap karakteri üzerinde durmak istiyorum. Gülben Ergen’in başrolünde yer aldığı ve döneminin sevilen televizyon yapımlarından biri olan Dadı, Yanger’in kamera karşısındaki çalışmalarını hatırlamak açısından güzel bir örnek.
Bir tarafta stüdyo içerisinde farklı karakterlere ses veren bir sanatçı, diğer tarafta kamera karşısında rolünü canlandıran bir oyuncu… Bu iki alanı bir arada yürütmek, farklı disiplinleri aynı sanat çatısı altında buluşturmayı gerektiriyor.
Yanger’in kariyerinde de bu çeşitliliği görmek mümkün. Seslendirme dünyasındaki deneyimini oyunculukla birleştirerek kendisine farklı çalışma alanları oluşturmuş.
DÜNYACA ÜNLÜ OYUNCULARIN TÜRKÇE SESLERİNE HAYAT VERDİ
Gelelim Burcu Başaran Yanger’in kariyerinde en fazla dikkat çeken alanlardan birine: Seslendirme!
Yıllar boyunca pek çok filmde, dizide, animasyonda ve farklı yapımlarda görev alan sanatçının filmografisine baktığımızda dünya sinemasının tanınmış kadın oyuncularıyla karşılaşıyoruz.
Angelina Jolie, Kate Winslet, Cameron Diaz, Catherine Zeta-Jones, Rachel Weisz, Jennifer Lopez, Eva Mendes, Diane Kruger, Lisa Kudrow, Meryl Streep ve Sigourney Weaver gibi isimler, seslendirme kayıtlarında yer alan oyuncular arasında.
Örneğin 60 Saniye filminde Angelina Jolie, Charlie’nin Melekleri yapımlarında Cameron Diaz, Chicago’da Catherine Zeta-Jones, Mumya serisinde Rachel Weisz ve Büyük Hazine filmlerinde Diane Kruger gibi oyuncuların performanslarıyla karşılaşıyoruz.
Bunun yanında Courteney Cox, Annette Bening, Lea Thompson, Naomie Harris, Renée Zellweger, Famke Janssen ve Jennifer Love Hewitt gibi isimler de sanatçının seslendirme çalışmalarında bulunuyor.
Bu kadar farklı oyuncuya ses vermek, beraberinde ciddi bir oyunculuk sorumluluğu getiriyor. Çünkü her karakterin kendine özgü bir dünyası var. Kimi zaman güçlü bir kadının kararlılığını, kimi zaman bir komedi karakterinin neşesini, kimi zaman da dramatik bir sahnenin ağırlığını sesle anlatmak gerekiyor.
Burada sanatçının yalnızca sesini değil, oyunculuk birikimini de ortaya koyduğunu görüyoruz. İzleyicinin ekranda gördüğü performansın Türkçe konuşurken de aynı duyguyu taşıması, dublajın en önemli özelliklerinden biri.
ANİMASYON DÜNYASINDA FARKLI KARAKTERLER
Seslendirme dünyasının bir başka güzel tarafı da animasyonlar. Çocukluğumuzdan bugüne izlediğimiz animasyonlarda bazen bir karakteri görüntüsünden önce sesiyle hatırlıyoruz. Hatta yıllar geçse bile o karakterin Türkçe konuşma biçimi hafızamızda kalabiliyor.
Burcu Başaran Yanger’in filmografisinde de animasyon ve aile filmlerinin önemli bir yeri bulunuyor.
Addams Ailesi’nde Morticia Addams, LEGO Filmi 2’de Wyldstyle yani Lucy, Star Wars: Skywalker’ın Yükselişi’nde Zorii Bliss, Kubo ve Sihirli Telleri’nde Maymun ve Orman Çocuğu’nda Raksha karakterleri, bu alandaki dikkat çeken çalışmalarından.
Bunların yanında Oyuncak Hikâyesi 4 gibi sevilen animasyon yapımlarında da seslendirme kadrosunda yer aldı.
Özellikle Morticia Addams gibi kendine has bir karakteri seslendirmek, sanatçı açısından farklı bir yorum gerektiriyor. Bir animasyon karakterinin kişiliğini, mizahını ve duygusunu yalnızca sesle oluşturmak başlı başına bir oyunculuk deneyimi.
Çocukların izlediği yapımlarda ise bu sorumluluk daha da anlamlı. Çünkü küçük izleyiciler, sevdikleri karakterlerle bazen yıllarca bağ kuruyor. O karakterlerin Türkçe sesleri de bu bağın önemli bir parçası hâline geliyor.
MİKROFON BAŞINDAN YÖNETMEN KOLTUĞUNA
Bir sanatçının yıllar içerisinde kazandığı deneyimi başka insanlarla paylaşması, bence mesleki yolculuğun en değerli aşamalarından biri.
Burcu Başaran Yanger’in kariyerinde dikkat çeken konulardan biri de dublaj yönetmenliği ve eğitmenlik çalışmaları.
Yıllarca farklı karakterlere ses veren bir sanatçının bu kez stüdyoda başka oyunculara yol göstermesi, mesleğin farklı bir yönünü ortaya çıkarıyor. Çünkü dublaj yönetmenliği, yalnızca bir repliğin nasıl okunacağını söylemekten ibaret değil.
Karakterin duygusunu anlamak, sahnenin temposunu korumak, senkronu takip etmek ve oyuncudan doğru performansı alabilmek gerekiyor. Bütün bunlar, hem oyunculuk bilgisi hem de stüdyo deneyimi gerektiriyor.
Yanger’in eğitmenlik çalışmaları da bu açıdan önemli. Yıllar boyunca öğrendiği bilgileri yeni nesil sanatçılarla paylaşması, seslendirme dünyasına başka bir noktadan katkı sağlaması anlamına geliyor.
Seslendirme yapmak isteyen gençlerin yalnızca seslerine güvenmeleri yeterli değil. Diksiyon, fonetik, oyunculuk, metin yorumlama ve mesleki disiplin gibi pek çok konuda kendilerini geliştirmeleri gerekiyor.
Bu nedenle deneyimli sanatçıların bilgi ve birikimlerini paylaşması, sektörün geleceği açısından büyük önem taşıyor.
USTALARINDAN ÖĞRENDİKLERİ VE UNUTMADIĞI İSİMLER
Burcu Başaran Yanger’in mesleki geçmişini incelerken dikkatimi çeken konulardan biri de birlikte çalışma fırsatı bulduğu ustalarından söz ederken gösterdiği saygı oldu.
2022 yılında verdiği söyleşide Sungun Babacan, Bedia Ener, Zekai Müftüoğlu, Alev Sezer, İstemi Betil, Ayşegül Devrim, Mümtaz Sevinç, Müdrike Coşansu, Jeyan Tözüm ve Alev Emre gibi değerli sanatçıları anıyor.
Özellikle Müdrike Coşansu ile çok çalıştığını belirtiyor. Sungun Babacan’ı da ustalarından biri olarak görüyor.
Bu isimlerin her biri Türkçe seslendirme tarihinin önemli parçaları. Onlarla aynı stüdyoyu paylaşmak, aynı mesleğin içerisinde yetişmek ve deneyimlerinden yararlanmak kuşkusuz kolay unutulacak bir şey değil.
Bence sanat dünyasında insanın kimlerden öğrendiğini unutmaması çok kıymetli. Çünkü bugün sahip olduğumuz mesleki birikimin arkasında çoğu zaman bizden önce aynı yollardan geçmiş insanların emeği bulunuyor.
Burcu Başaran Yanger’in ustalarını anarken geçmişteki dublaj kültürüne de değinmesi, bu bağın onun için ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.
ESKİ STÜDYO GÜNLERİ VE DEĞİŞEN DUBLAJ DÜNYASI
Teknoloji geliştikçe seslendirme dünyası da değişti. Eskiden kullanılan kayıt sistemleri, çalışma yöntemleri ve stüdyo düzenleri bugün yerini çok daha farklı uygulamalara bıraktı.
Yanger, 2022 yılında verdiği söyleşide eski çalışma koşullarından da bahsediyor. Geçmişte oyuncuların birlikte kayıt yaptıkları, birbirlerinin performanslarını doğrudan duyabildikleri bir çalışma düzeni olduğunu anlatıyor.
Bugün ise sanatçıların ayrı ayrı kayda girdiği sistemler daha yaygın. Bu yöntem zaman açısından kolaylık sağlasa da Yanger, eski dönemdeki birlikte çalışma kültürünü özlediğini ifade ediyor.
Aslında bu düşünceyi anlamak zor değil. Bir sahnede karşılıklı konuşan iki oyuncunun aynı ortamda bulunması, birbirlerinin duygusunu ve tepkisini hissetmesi performansa farklı bir doğallık katabiliyor.
Teknoloji elbette işleri kolaylaştırıyor. Kayıtların düzenlenmesi, hataların giderilmesi ve stüdyo süreçlerinin hızlanması artık çok daha mümkün. Ancak her yenilik, geçmişteki bazı alışkanlıkların da geride kalmasına neden oluyor.
Yanger’in bu konudaki değerlendirmeleri, seslendirme dünyasının yalnızca teknik değişimlerden ibaret olmadığını; insan ilişkilerinin ve birlikte üretmenin de mesleğin önemli bir parçası olduğunu hatırlatıyor.
SESLENDİRME SANATÇILARININ HAKLARI VE MESLEĞİN GELECEĞİ
Burcu Başaran Yanger’in mesleki görüşlerinde üzerinde durduğu bir başka konu da seslendirme sanatçılarının hakları ve çalışma koşulları.
Kendisini sevdiği işi yaparak para kazanan şanslı insanlardan biri olarak tanımlasa da sektörün ekonomik açıdan hak ettiği yerde olmadığını belirtiyor. Oyuncular Sendikası’nın seslendirme oyunculuğunun mesleki tanımının yapılması ve taban ücret gibi konulardaki çalışmalarını da önemli buluyor.
Bu konu, seslendirme dünyasının görünmeyen emekçilerini anlamak açısından oldukça değerli.
Bir film ya da dizi başka bir ülkede izleyiciyle buluşurken yalnızca görüntüler aktarılmıyor. O yapımın duygusu, karakterlerin konuşmaları ve hikâyenin bütünlüğü de başka bir dile taşınıyor. Bu süreçte seslendirme sanatçılarının emeği büyük önem taşıyor.
Yanger’in popüler isimlerin yalnızca tanınmış oldukları için dublaj projelerinde tercih edilmesine yönelik eleştirileri de bu noktada dikkat çekiyor. Ona göre seslendirme, eğitim ve oyunculuk deneyimi gerektiren ciddi bir meslek.
Bir karaktere ses vermek, yalnızca mikrofon karşısında konuşmak değil. O karakterin dünyasını anlamak ve izleyiciye doğru biçimde aktarmak gerekiyor.
TÜRKÇENİN DOĞRU KULLANILMASINA VERDİĞİ ÖNEM
Sanatçının üzerinde durduğu bir başka konu da Türkçenin doğru kullanılması.
Dublajda yalnızca yabancı dildeki cümleleri Türkçeye çevirmek yeterli değil. Ortaya çıkan metnin doğal konuşulabilmesi, karakterin ağız hareketlerine uyum sağlaması ve dilimizin kurallarını gözetmesi gerekiyor.
Burada çevirmenin, dublaj yönetmeninin ve seslendirme sanatçısının ortak bir sorumluluğu bulunuyor.
Yanger’in bu konudaki yaklaşımı, seslendirme sanatçılığının aynı zamanda dilimize karşı da bir sorumluluk taşıdığını gösteriyor. Çünkü izleyici, izlediği yapımda duyduğu Türkçeyi doğal ve doğru bulmak istiyor.
Bence bu, özellikle yeni nesil sanatçılar için üzerinde durulması gereken önemli bir konu. Seslendirme alanında kendisini geliştirmek isteyen herkesin oyunculuk kadar dil kullanımına da önem vermesi gerekiyor.
KİTAPLARA SES VERMEK: SESLİ KİTAP YOLCULUĞU
Burcu Başaran Yanger’in sanat hayatındaki bir başka çalışma alanı da sesli kitaplar.
Sinema ve televizyon yapımlarında karakterlere hayat veren sanatçı, bu kez kitapların dünyasına sesini taşıyor. Storytel profilinde Zülfü Livaneli’nin Konstantiniyye Oteli, Latife Tekin’in Ormanda Ölüm Yokmuş, Oprah Winfrey’in Artık Biliyorum ve Ayşe Şen’in Benim Adım Gül gibi eserler bulunuyor.
Sesli kitap anlatıcılığı, dublajdan farklı bir dikkat ve anlatım becerisi gerektiriyor. Burada sanatçının karşısında hareket eden bir karakter ya da görüntüye eşlik eden bir sahne bulunmuyor. Dinleyicinin zihninde kitabın dünyasını oluşturmak gerekiyor.
Bir romanın duygusunu, karakterlerin farklı konuşma biçimlerini ve anlatının ritmini korumak önemli. Üstelik bütün bunları uzun bir kayıt boyunca aynı dikkatle sürdürebilmek gerekiyor.
Bu çalışmalar, Yanger’in sesini farklı alanlarda değerlendirdiğini ve sanat yolculuğunu yalnızca sinema ve televizyonla sınırlamadığını bir kez daha gösteriyor.
SANAT HAYATINDA BİRİKEN YILLARIN ANLAMI
Burcu Başaran Yanger’in kariyerine baştan sona baktığımızda, karşımıza birbirini tamamlayan pek çok deneyim çıkıyor.
Sekiz yaşında TRT’de başlayan seslendirme çalışmaları, üniversitede aldığı oyunculuk eğitimi, tiyatro sahneleri, televizyon projeleri, dünyaca tanınan oyuncuların Türkçe sesleri, animasyon karakterleri, dublaj yönetmenliği, eğitmenlik ve sesli kitap çalışmaları…
Bütün bu alanları bir araya getirdiğimizde, yıllar içerisinde farklı deneyimlerle gelişmiş kapsamlı bir sanat kariyeri görüyoruz.
Benim bu yolculukta özellikle değerli bulduğum nokta, sanatçının yıllar boyunca mesleğinin farklı alanlarında kendisini geliştirmiş olması. Bir dönem kamera karşısında, başka bir dönem mikrofon başında, bugün ise deneyimini yeni kuşaklarla paylaşırken karşımıza çıkması, sanatın tek bir alana sığmadığını gösteriyor.
Üstelik geçmişte birlikte çalıştığı ustalarını unutmaması ve mesleğin geleceğine ilişkin düşüncelerini paylaşması da bu birikimin önemli bir parçası.
BAZI SESLER YILLAR GEÇSE DE HAFIZAMIZDA KALIR
Bu yazıyı hazırlarken Burcu Başaran Yanger’in sanat hayatına farklı yönlerden bakma fırsatı buldum. Çocuk yaşlarda TRT’de başlayan bir yolculuğun yıllar içerisinde nasıl geliştiğini, oyunculuk eğitiminden tiyatroya, televizyon çalışmalarından seslendirme stüdyolarına kadar uzanan geniş bir kariyerin nasıl şekillendiğini bir kez daha gördüm.
Bazen bir filmi izlerken duyduğumuz sesin arkasındaki sanatçıyı merak etmiyoruz. Bazen yıllar önce izlediğimiz bir animasyon karakterinin Türkçe sesini hatırlıyoruz ama o sesi kimin verdiğini bilmiyoruz. Oysa her karakterin arkasında, çoğu zaman uzun yıllara yayılan bir emek ve deneyim bulunuyor.
Ben Vural Korkmaz olarak sanatçıların kariyerlerini incelerken bu görünmeyen emeği de okuyucularla paylaşmayı önemsiyorum. Çünkü sanat yalnızca sahnede, ekranda ya da izleyicinin karşısında gerçekleşmiyor. Bazen bir stüdyoda, mikrofonun başında verilen emek de en az görünen performans kadar değerli.
Burcu Başaran Yanger’in sekiz yaşında başlayan sanat yolculuğu da bunun güzel örneklerinden biri. Yıllar içerisinde farklı karakterlere ses veren, oyunculuk yapan, yönetmenlik ve eğitmenlik alanlarında çalışmalar gerçekleştiren bir sanatçının hikâyesini sizlerle paylaşmak istedim.
Kendisine bugüne kadar ortaya koyduğu emek ve sanat dünyasına kattığı çalışmalar için başarılarının devamını diliyorum. Umarım önümüzdeki yıllarda da birbirinden farklı projelerde kendisini görmeye ve sesini duymaya devam ederiz.
Bir sonraki yazımızda yeniden buluşmak dileğiyle, sanatla ve sevgiyle kalın.
