Sanatçıları anlatırken yalnızca yaptıkları işleri sıralamak çoğu zaman yeterli değildir. Bir kariyerin gerçek değerini anlayabilmek için o kariyerin nereden başladığına, hangi aşamalardan geçtiğine ve yıllar içerisinde nasıl şekillendiğine bakmak gerekir.
Figen Sumeli’nin sanat yolculuğuna baktığımda karşıma tam da böyle bir kariyer çıkıyor.
Kendisini şahsen tanımıyorum. Henüz aynı masada oturup sohbet etme veya mesleki yolculuğunu kendi ağzından dinleme fırsatım olmadı. Ancak bir gazeteci ve sanat takipçisi olarak kendisini uzun zamandır biliyor, özellikle sesini çok seviyorum. Yıllar içerisinde farklı yapımlarda ve farklı karakterlerde karşıma çıkan bu ses, Figen Sumeli’yi benim için özel bir noktaya taşıdı.
Fakat bu yazıyı yalnızca kişisel hayranlığımdan hareketle hazırlamak istemiyorum. Çünkü Figen Sumeli’nin kariyeri, bunun çok daha kapsamlı bir yazıyı hak ettiğini gösteriyor.
Tiyatro eğitimiyle başlayan, sahne çalışmalarıyla devam eden ve yıllar içerisinde sinema, televizyon, animasyon ve dijital yapımlara uzanan bir sanat hayatından söz ediyoruz. Üstelik bu kariyer yalnızca birkaç tanınmış karakterden ibaret değil. Geride farklı dönemlere ve türlere yayılan geniş bir oyunculuk ve seslendirme birikimi bulunuyor.
Bu nedenle Figen Sumeli’yi anlatırken benim için asıl önemli olan, bugün hafızalarda yer etmiş birkaç karakterden çok, yıllar içerisinde oluşturduğu oyunculuk ve seslendirme birikimi.
TİYATROYLA BAŞLAYAN OYUNCULUK YOLCULUĞU
Figen Sumeli’nin sanat yolculuğunun temelinde tiyatro bulunuyor.
Konservatuvar tiyatro eğitiminin ardından farklı tiyatro topluluklarında oyunculuk yapan Sumeli’nin sahne çalışmalarında İstanbul Devlet Tiyatrosu, Bakırköy Belediye Tiyatrosu ve Kandemir Konduk Tiyatrosu gibi önemli yapılar yer alıyor.
Tiyatro çalışmalarında Merhaba Hoşçakal ve Tamamen Doluyuz gibi yapımlar bulunuyor. Tamamen Doluyuz oyunundaki dış ses çalışması ise onun ses kullanımının sahne tarafıyla da bağlantılı olduğunu gösteren örneklerden biri.
Ancak Figen Sumeli’nin tiyatro geçmişi yalnızca geride kalmış bir dönem olarak görülmemeli. Çünkü sahne çalışmaları bugün de devam ediyor.
Sumeli, Dorian müzikalinde de rol alarak müzikal tiyatro alanında sahne deneyimini sürdüren çalışmaların içerisinde yer aldı. Müzikal oyunculuğu, oyunculuğun yanı sıra sahne enerjisi, ritim ve ses kullanımını da beraberinde getiren özel bir alan. Bu nedenle Dorian çalışması, onun tiyatro tarafındaki çeşitliliğini gösteren önemli işlerden biri olarak karşımıza çıkıyor.
Bugün ise Figen Sumeli’nin tiyatro yolculuğu yeni bir çalışmayla devam ediyor. Tiyatro Fam bünyesinde sahnelenecek Mükemmel Bir Kadın oyununun provaları halen sürüyor. Bu da onun yıllar önce başladığı sahne yolculuğunun yalnızca geçmişte kalmadığını, bugün de üretmeye ve tiyatro sahnesinde yer almaya devam ettiğini gösteriyor.
Bence bu ayrıntı özellikle önemli. Çünkü Figen Sumeli’yi yalnızca mikrofon başındaki başarılı çalışmalarıyla tanımak, onun oyunculuk tarafını eksik bırakır. Onun kariyerinin temelinde sahne var ve yıllar içerisinde seslendirme alanında elde ettiği başarının arkasında da bu oyunculuk altyapısının önemli bir payı bulunuyor.
Seslendirme, teknik olarak bir metni seslendirmekten çok daha fazlasını gerektiriyor. Karakterin duygusunu anlamak, sahnedeki oyuncunun performansını takip etmek, cümlenin anlamına göre tonlamayı değiştirmek ve karakterin ruh halini ses aracılığıyla aktarabilmek gerekiyor.
Figen Sumeli’nin tiyatro eğitimi, sahne deneyimi ve bugün hâlâ tiyatro çalışmalarını sürdürmesi, onun mikrofon başındaki oyunculuğunu anlamak açısından da önemli.
MİKROFON BAŞINDA UZUN YILLARA YAYILAN KARİYER
Tiyatro çalışmalarının ardından Figen Sumeli’nin kariyerinde seslendirme giderek daha önemli bir yer edinmiş.
1990’lı yıllardan itibaren farklı televizyon yapımlarında ve yabancı yapımların Türkçe seslendirmelerinde çalışmalarının bulunduğu görülüyor. Sonraki yıllarda bu çalışmalar sinemadan animasyona, televizyon dizilerinden dijital platform yapımlarına kadar genişliyor.
Kariyerinin dikkat çekici taraflarından biri de belirli bir tür veya karakter tipiyle sınırlı kalmaması.
Dram, komedi, aksiyon, bilim kurgu, animasyon ve çocuk yapımları gibi birbirinden farklı alanlarda çalışıyor. Bu çeşitlilik, bir seslendirme sanatçısından beklenen oyunculuk esnekliğini de ortaya koyuyor.
Filmografisinde Julia Roberts, Uma Thurman, Nicole Kidman, Salma Hayek, Cameron Diaz, Jessica Alba, Milla Jovovich, Amy Adams, Sandra Bullock, Kim Basinger ve Scarlett Johansson gibi dünyaca tanınan oyuncuların Türkçe seslendirmelerinde yer aldığı yapımlar bulunuyor.
Böyle geniş bir oyuncu grubunun performanslarına ses vermek, doğal olarak her projede farklı bir yorum geliştirmeyi gerektiriyor.
HOLLYWOOD’UN TANINMIŞ OYUNCULARINA VERDİĞİ SES
Figen Sumeli’nin kariyerinin genişliğini anlamanın en kolay yollarından biri, seslendirdiği oyunculara bakmak.
Kill Bill serisinde Uma Thurman, The Interpreter filminde Nicole Kidman, Fantastic Four filminde Jessica Alba, The Vanishing filminde Sandra Bullock, A Lot Like Love filminde Amanda Peet, The Other Woman filminde Cameron Diaz ve farklı yapımlarda Milla Jovovich, Salma Hayek, Amy Adams ve Kim Basinger gibi oyuncular onun seslendirme kariyerinde yer alan isimlerden bazıları.
Anne Hathaway de Figen Sumeli’nin Türkçe sesiyle buluşan önemli oyunculardan biri. Hathaway’in farklı dönemlerde canlandırdığı karakterlerden özellikle The Dark Knight Rises filmindeki Selina Kyle, Interstellar filmindeki Dr. Amelia Brand ve The Intern filmindeki Jules Ostin gibi roller, Sumeli’nin farklı karakter yapılarına uyum sağlayan seslendirme oyunculuğunu görmek açısından dikkat çekiyor.
Margot Robbie tarafında ise Figen Sumeli’nin sesi özellikle Harley Quinn karakteriyle geniş bir izleyici kitlesinin hafızasına yerleşti. Suicide Squad, Birds of Prey ve The Suicide Squad gibi yapımlarda Robbie’nin canlandırdığı Harley Quinn’i Türkçe izleyiciyle buluşturan seslerden biri Figen Sumeli oldu.
Margot Robbie ile olan bu bağ yalnızca Harley Quinn ile de sınırlı değil. Babylon filmindeki Nellie LaRoy ve 2023 yapımı Barbie filmindeki Barbie karakteri de Sumeli’nin seslendirdiği önemli Margot Robbie performansları arasında yer alıyor.
Özellikle Barbie konusu ayrıca dikkat çekici. Figen Sumeli’nin Barbie karakteriyle bağı yalnızca 2023 yılında vizyona giren sinema filmiyle başlamıyor. Yaklaşık yirmi yıla yayılan Barbie çizgi film ve sinema yapımlarında karaktere Türkçe ses veren isimlerden biri olarak, Barbie’nin farklı dönemlerdeki animasyon dünyasında da yer aldı.
Bu açıdan bakıldığında Figen Sumeli’nin sesi, yalnızca bir oyuncunun tek bir filmdeki performansına değil, farklı dönemlerde çocukların ve ailelerin takip ettiği uzun soluklu bir karakter dünyasına da eşlik etmiş oluyor.
Bu çalışmaların her biri farklı karakterlere ve farklı oyunculuk tarzlarına sahip.
Dolayısıyla Figen Sumeli’nin kariyerini yalnızca “tanınmış oyuncuları seslendirdi” şeklinde değerlendirmek eksik kalır. Asıl dikkat çekici olan, farklı performanslara uyum sağlayabilmesi ve uzun yıllar boyunca bu çeşitliliğin içinde çalışmaya devam etmesi.
90’lı yıllardan günümüze uzanan filmografi de bunun önemli bir göstergesi.
BLACK WIDOW: HAFIZALARDA YER EDEN BİR KARAKTER
Figen Sumeli denildiğinde özellikle öne çıkan çalışmalardan biri Scarlett Johansson’ın canlandırdığı Natasha Romanoff, yani Black Widow karakteri.
The Avengers, Captain America: Civil War ve Avengers: Infinity War gibi Marvel yapımlarında Scarlett Johansson’ın Türkçe seslendirmesinde Figen Sumeli’nin yer aldığı görülüyor.
Bu tür uzun soluklu karakterlerde seslendirme sanatçısının rolü daha da önemli hale geliyor. Çünkü karakter birden fazla film boyunca izleyicinin karşısına çıkıyor ve Türkçe izleyen seyirci için karakterin sesi de onun kimliğinin bir parçasına dönüşüyor.
Black Widow bunun güçlü örneklerinden biri.
Görüntüde Scarlett Johansson var; ancak Türkçe versiyonda Natasha Romanoff’un izleyiciyle kurduğu sesli iletişimin arkasında Figen Sumeli’nin oyunculuğu bulunuyor.
Bu çalışma, onun kariyerindeki birçok önemli işten yalnızca biri olsa da geniş bir izleyici kitlesi açısından özel bir yere sahip.
BLOOM VE BİR KUŞAĞIN ÇOCUKLUĞU
Figen Sumeli’nin kariyerini yalnızca sinema üzerinden değerlendirmek de mümkün değil. Animasyon dünyası, sanatçının çalışmalarında oldukça geniş bir yer tutuyor.
Özellikle Winx Club serisindeki Bloom karakteri, Figen Sumeli’nin en çok hatırlanan seslendirme çalışmalarından biri.
Bloom’un yanı sıra Kayıp Krallığın Sırrı ve Sihirli Macera gibi Winx yapımlarında da aynı karakteri seslendirdiği kayıtlar bulunuyor.
Bu karakterin farklı bir önemi daha var: Bir seslendirme sanatçısının sesi bazen yalnızca bir yapımın değil, bir kuşağın çocukluk hafızasının parçası olabiliyor.
Figen Sumeli’nin animasyon kariyeri de bunun birçok örneğini taşıyor. Powerpuff Girlste Blossom, Caillouda Anne ve Steven Universede Garnet ile Alexandrite, bu alandaki çalışmalarından bazıları.
Dolayısıyla onun sesi yalnızca yetişkin izleyicilerin takip ettiği sinema filmlerinde değil, çocukluk döneminden itibaren çok geniş bir izleyici grubunda karşılık bulmuş durumda.
ROSITA’DAN BARBIE’YE UZANAN ANİMASYON KARİYERİ
Animasyon alanındaki çalışmalar arasında Şarkını Söyle filmindeki Rosita karakteri de dikkat çekiyor.
Reese Witherspoon’ın seslendirdiği Rosita’nın Türkçe sesinde Figen Sumeli’nin imzası bulunuyor.
Animasyon seslendirmelerinde karakterin enerjisini ve kişiliğini yalnızca ses aracılığıyla oluşturmak gerekiyor. Fiziksel oyunculuk geri planda olduğu için ses, karakterin temel ifade araçlarından biri haline geliyor.
Figen Sumeli’nin Bloom’dan Rosita’ya, Blossom’dan Garnet’e kadar uzanan animasyon çalışmaları da farklı karakter yapılarına uyum sağlayabilen bir oyunculuk repertuvarına sahip olduğunu gösteriyor.
Barbie yapımları ise bu kariyerin ayrıca uzun soluklu bir bölümünü oluşturuyor. Yaklaşık yirmi yıllık bir döneme yayılan Barbie çizgi film ve sinema çalışmalarında karaktere hayat veren Türkçe seslerden biri olması, Sumeli’nin özellikle çocuk ve genç izleyiciyle kurduğu bağı daha da belirgin hale getiriyor.
2023 yılında Margot Robbie’nin başrolünde yer aldığı Barbie filmiyle karakter yeniden dünya çapında büyük bir ilgi gördüğünde, Türkçe izleyici açısından Barbie’nin sesi yine Figen Sumeli ile buluştu.
Bu tür karakterlerde yıllar içerisinde oluşan ses hafızası son derece önemli. Çünkü izleyici bazen karakteri yalnızca görüntüsüyle değil, sesiyle de hatırlıyor.
TELEVİZYON VE DİJİTAL YAPIMLAR
Figen Sumeli’nin kariyeri sinema ve animasyonla sınırlı değil.
Televizyon dizilerinde de önemli seslendirme çalışmaları bulunuyor. Gilmore Girls dizisindeki Lorelai Gilmore bunlardan biri. Daha yeni dönem yapımlarından Stranger Things de sanatçının seslendirme çalışmalarında yer alan projeler arasında.
Bu durum Figen Sumeli’nin kariyerindeki sürekliliği göstermesi açısından önemli.
Televizyonun öne çıktığı dönemlerden dijital platformların yaygınlaştığı yıllara kadar farklı yayın dönemlerinde çalışmaya devam etmiş bir sanatçıdan söz ediyoruz.
Sektörün değişen yapısına rağmen mesleki üretimini sürdürebilmek, uzun bir kariyerin en önemli göstergelerinden biri.
OYUNCULUKTAN SESLENDİRMEYE, SAHNEDEN MİKROFONA
Figen Sumeli’nin kariyerinde benim özellikle dikkat çekici bulduğum nokta, tiyatro ile seslendirme arasında kurulan bağ.
Tiyatro sahnesinde oyuncunun karşısında canlı bir seyirci bulunuyor. Seslendirmede ise oyunculuk daha farklı bir alanda gerçekleşiyor. Ancak her iki durumda da karakteri anlamak, duyguyu doğru aktarmak ve metnin arkasındaki kişiliği ortaya çıkarmak gerekiyor.
Üstelik Sumeli’nin bugün yeniden tiyatro sahnesine dönük çalışmalarını sürdürmesi, bu iki alan arasındaki bağın hâlâ canlı olduğunu gösteriyor.
Dorian müzikalinde rol alması ve şu anda Tiyatro Fam bünyesinde Mükemmel Bir Kadın oyununun provalarına devam etmesi, onun oyunculuk kariyerinin yalnızca geçmişte bıraktığı bir alan olmadığını ortaya koyuyor.
Bu nedenle Figen Sumeli’nin kariyerini yalnızca “başarılı bir seslendirme sanatçısı” tanımıyla sınırlandırmak doğru olmaz. O, tiyatro eğitimi almış, sahnede oyunculuk yapmış, müzikalde yer almış ve bütün bu oyunculuk birikimini yıllar boyunca mikrofon başında da sürdürebilmiş bir sanatçı.
Yıllar içerisinde seslendirdiği yüzlerce karakter de bu birikimin genişliğini ortaya koyuyor.
BİRÇOK KUŞAĞIN HAFIZASINDA YER EDEN BİR SES
Figen Sumeli’nin kariyerine bütün olarak baktığımızda ortaya ilginç bir tablo çıkıyor.
Bir izleyici onu çocukluğundan Bloom’un sesiyle hatırlıyor.
Bir başka izleyici Black Widow ile tanıyor.
Bir başkası Gilmore Girls gibi bir diziden hatırlıyor.
Bir başka izleyici Şarkını Söyle filmindeki Rosita ile karşılaşıyor.
Başka bir izleyici ise yıllar önce izlediği bir Hollywood filminde duyduğu sesi bugün hâlâ tanıyor.
Barbie’yi çocukluk yıllarında takip eden başka bir kuşak içinse Figen Sumeli’nin sesi, yıllar boyunca devam eden bir karakterin Türkçe karşılığı haline geliyor. Margot Robbie’nin Barbie’sinde ve Harley Quinn’inde de aynı sesin karşılarına çıkması, bu kariyerin ne kadar geniş bir alana yayıldığını gösteriyor.
Bu çeşitlilik, Figen Sumeli’nin kariyerinin belki de en güçlü tarafı.
Tek bir karakterle veya tek bir türle sınırlı olmayan, farklı yaş gruplarına ve farklı dönemlere ulaşan bir çalışma geçmişi.
Üstelik bunu uzun yıllar boyunca sürdürebilmiş olması, kariyerinin istikrarını da gösteriyor.
BENİM İÇİN FİGEN SUMELİ
Yazının bu noktasında kişisel tarafıma da kısaca değinmek isterim.
Figen Sumeli’yi şahsen tanımıyorum. Ancak sanatını ve özellikle sesini gerçekten çok seviyorum.
Onu farklı yapımlarda dinledikçe, yıllar içerisinde sesinin birçok karakterle birlikte hafızamda yer ettiğini fark ediyorum.
Fakat benim için asıl önemli olan, bu kişisel hayranlığın arkasında nasıl güçlü bir kariyer bulunduğu.
Tiyatro eğitimi, sahne deneyimi, Dorian müzikalindeki oyunculuğu, bugün Tiyatro Fam bünyesinde devam eden Mükemmel Bir Kadın provaları, uzun yıllara yayılan seslendirme çalışmaları, sinema filmleri, televizyon dizileri, animasyonlar ve dijital yapımlar…
Bütün bunlar bir araya geldiğinde Figen Sumeli’nin sanat hayatının ne kadar geniş bir alana yayıldığı daha net ortaya çıkıyor.
Benim sevgim bu kariyere bakmamı sağlayan kişisel taraf olabilir; ancak bu yazının asıl konusu onun yıllar boyunca ortaya koyduğu mesleki emek.
SON SÖZ
İznik Gazetesi’nde sanatçıların kariyerlerini kaleme alırken benim için önemli olan, yalnızca bugün tanınan işlerine değil, yıllar içerisinde oluşturdukları bütüne bakabilmek.
Figen Sumeli’nin kariyeri de bunun güzel örneklerinden biri.
Tiyatro eğitimiyle başlayan oyunculuk yolculuğu, sahne çalışmaları ve müzikal deneyimiyle devam etmiş; ardından sinema, televizyon, animasyon ve dijital yapımlara uzanan kapsamlı bir seslendirme kariyerine dönüşmüş. Bugün ise tiyatro sahnesindeki yeni çalışmalarla bu yolculuğun hâlâ devam ettiğini görüyoruz.
Dorian müzikalinden Mükemmel Bir Kadın provalarına, Black Widow’dan Harley Quinn’e, Barbie’den Bloom’a, Rosita’dan Garnet’e kadar uzanan bu geniş yelpaze, aslında tek bir şeyi gösteriyor: Figen Sumeli’nin oyunculuğu farklı mecralarda yaşamaya devam ediyor.
Bugün onun adını söylediğimizde akla yalnızca tek bir karakter gelmiyor. Çok farklı yaş gruplarının, farklı dönemlerde izlediği yapımlardan hatırladığı pek çok karakter bu uzun kariyerin ayrı ayrı parçalarını oluşturuyor.
Ancak bütün bu karakterlerin ötesinde ortak bir nokta var: oyunculuk.
Figen Sumeli’nin kariyerine baktığımızda, yıllar boyunca farklı karakterleri anlayarak, yorumlayarak ve Türkçe izleyiciyle buluşturarak sürdürdüğü bir sanat hayatı görüyoruz.
Ben kendisini şahsen tanımıyorum ama sanatını, özellikle de sesini çok seviyorum. Belki bir gün yollarımız kesişir ve bu uzun kariyerin hikâyesini kendi ağzından dinleme fırsatım olur.
O güne kadar bir gazeteci olarak benim söyleyebileceğim şu:
Figen Sumeli, yalnızca farklı karakterlere Türkçe ses veren bir sanatçı değil; tiyatrodan aldığı oyunculuk birikimini yıllar boyunca sahnede ve mikrofon başında sürdüren, farklı kuşakların hafızasında yer eden karakterlere hayat veren ve seslendirme alanında kendine güçlü bir kariyer inşa eden bir oyuncu.
Bazen bir sanatçıyı hiç tanımadan da emeğine saygı duyabilirsiniz.
Bazen onu yalnızca sesiyle tanırsınız.
Figen Sumeli benim için böyle bir isim.
